Editör SeçimiKanser Türleri

Meme Kanseri Nedir?

Meme kanseri, meme dokusu içerisinde işlev gösteren hücre topluluklarının değişime uğraması ve kontrolsüz bir biçimde çoğalması sebebiyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu hastalıkta da birçok kanser türünde olduğu gibi tümör oluşumu görülmektedir. Kanserli hücreler ilk olarak yakın çevreye daha sonrasında ise memeye yakın olan lenf bezlerine sıçrayabiliyor. Zamanında tanı konulamayan ve tedavisi yapılamayan hastalarda kanserli hücreler farklı organlara yayılarak tedaviyi zorlaştırmaktadır. Kanserli hücrelerin farklı organlara yayılması durumuna metastaz denilmektedir.

Meme kanserine ait istatistikler

Meme kanserine yakalanma sıklığı son zamanlarda yüksek oranda arttı. Global ölçekteki verilere göre 100 bin kişiden 40-50’si meme kanserine yakalanmaktadır. Bunun dışında, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki istatistiklere göre bir kadının yaşamı boyunca bu kansere yakalanma olasılığı ⅛ olarak ifade edilmektedir. Yaşın ilerlemesi ile beraber görülme riski artsa da meme kanserinden korunmak için birtakım yollara başvurabiliriz. Bunlar arasında sigara ve alkolden uzak durmak, sağlıklı besinler tüketmek ve düzenli bir sportif hayata sahip olmak, kilonuzu ideal bir seviyede tutup korumak, çok geç yaşta anne olmamak, hormonsal ilaçları kullanırken gereken özeni göstermek sayılabilir.

Meme kanseri risk faktörleri

  • Cinsiyetin kadın olması
  • 50-70 yaş aralığında ve menopoz sonrası dönemde olmak
  • Ailesinde meme kanserine yakalanmış akrabaları olmak
  • Daha önce meme kanserine yakalanmış olmak
  • Adet başlama yaşının erken, menopoz yaşının geç olması
  • Hiç doğum yapmamış olmak
  • İlk doğumunu 30 yaş sonrasında yapmak
  • Doğum yapmış fakat bebeğini emzirmemiş olmak
  • Uzun süreli hormon tedavisi almak
  • Modern şehir yaşamı ortamında yaşamak
  • Sigara ve tütün ürünleri kullanmak
  • Şişmanlık; özellikle menopoz sonrası fazla kilo almak ve doymuş yağlardan zengin gıdaları bolca tüketmek
  • Düzenli spor hayatı olmaması

Meme kanseri türleri nelerdir?

Her hastalıkta olduğu gibi meme kanserinde de hastalığın çeşitli türleri vardır. Meme kanseri temel anlamda iki ana gruba ayrılmaktadır. Bu ayrım kanserin yayılım gösterip göstermemesine göre yapılmaktadır. Bu temel gruplardan ilki noninvaziv olan yani yayılım göstermeyen (in situ) diğer grup ise invaziv olan yani yayılma potansiyeli taşıyan gruptur.

Meme kanserinin belirtileri

Meme içerisinde kanserleşen bir hücrenin büyüyüp kitle oluşturması ve bir uzmanın bunu muayene sırasında fark etmesine veyahut radyolojik tetkikler sonrası belli olmasına kadar bir hayli uzun zaman geçmektedir. Genel olarak kitlenin kadınlar tarafından elle kontrol yöntemi sayesinde anlamaları için tümörün en az bir santimetre gibi bir büyüklüğe ulaşmış olması gerekmektedir. Günümüzde bilinçlendirme çalışmalarının da artmasıyla beraber çoğu birey meme kanserinin belirtilerini kendi kendine fark edebiliyor. Kanserli hücrelere sahip kitleler normale göre biraz daha sert, düzensiz kenarlı ve yüzeyi pürüzlü olarak karşımıza çıkıyor. Ayrıca bu kanserli kitleler meme dokusu içerisinde rahat bir şekilde oynatılamıyor. Meme kanserinin belirtilerine aşağıda yer verilmiştir.

  • Memede el ile kontrolde hissedilen bir sertlik veya kitle
  • İki meme arasında son dönemde ortaya çıkan asimetri
  • Meme başında veya meme cildinde içe doğru çekinti
  • Memede kızarıklık, yara, egzama, kabuklanma, çatlama
  • Meme cildinde portakal kabuğuna benzer görünüm
  • Meme başında şekil veya yön değişikliği
  • Memede olağan dışı şişlik veya boyut artışı
  • Adet dönemlerinde memede karşılaşılandan farklı karakterde bir ağrı
  • Meme başından akıntı; özellikle pembe, kırmızı renkte
  • Koltuk altında sertlik, şişlik veya kitle
Okumalısın :  C Vitamini Nedir?

kanser evreleri - Meme Kanseri Nedir?

Meme kanserinin yayılımı ve evreleri

Yukarıda kanserin uzak organlara yayılmasına metastaz adı verildiğinden bahsetmiştik. Eğer kanserli hücreler metastaz yapmış ise bu meme kanserinin ilk bulgusunu oluşturabilmektedir. Meme kanserinin genellikle yayılımda bulunduğu bölgeler ise omurga ve kalça kemikleri, akciğer ve karaciğer. Diğer kanser türlerinde olduğu gibi meme kanserinin de evrelere ayrılması, yapılacak olan tedavinin programlanmasında çok önemli bir faktördür. Meme kanserine ait evreler aşağıda belirtilmiştir.

Evre 0

Kanserli hücreler henüz yayılma potansiyeline sahip değildir. Bu hücreler meme içerisinde sınırlıdır. Tümörün boyutu çok küçüktür.

Evre 1

Kanserli hücreler yayılma potansiyeline sahiptir. Boyutu yaklaşık olarak 2 santimetreden küçüktür. Bu hücreler meme içerisinde sınırlıdır.

Evre 2A

Bu evrede kanserli hücreler büyüklüklerine bağlı olarak lenf bezlerine sıçrayabilmektedirler. Boyutu 2 santimetre ile 5 santimetre arasında olan tümör lenf bezlerine yayılım göstermemiştir. Bir diğer yandan bu evrede boyutu 2 santimetreden küçük olan kitlelerde küçük miktarda lenf bezlerine sıçramalar olabilmektedir.

Evre 2B

Bu evrede boyutları 2 santimetre ile 5 santimetre arasında değişen kitleler lenf bezlerine yayılım gösterebilmektedirler ancak uzak dokulara ve organlara ulaşamamıştır. Bunun dışında boyutu 5 santimetreyi geçkin kitleler lenf bezlerine sıçramadan sadece göğüs çeperi üzerinde bulunurlar.

Evre 3A

Boyutu yaklaşık 5 santimetre olan kitle çevre dokulara sıçramasa da koltuk altındaki lenf bezlerine yayılmaktadır. Bunun dışında 5 santimetreden büyük kitleler ise lenf bezlerine yayılım gösterebilmektedirler.

Evre 3B

Kanserli hücrelerin boyutları değişkenlik göstermektedir. Kitle göğüs kafesi etrafındaki ve koltuk altındaki lenf bezlerine sıçrayabilmektedir. Bununla beraber uzak alanlarda kanserli hücreler bulunmamaktadır.

Evre 3C

Boyutları yine değişken olan kanserli hücreler köprücük kemiğindeki, göğüs kafesi etrafındaki ve koltuk altındaki lenf bezlerine sıçrayabilmektedir. Bununla beraber meme çevresinde bulunan birçok lenf bezinde kanserli hücreler tespit edilmektedir.

Evre 4

Bu evrede kanserli hücreler akciğer, karaciğer, kemik gibi çevrede bulunan organ ve dokulara yayılarak metastaz yapmıştır.

Meme kanseri çeşitleri

2000’li senelerin başlangıcına kadar meme kanserini kaba olarak östrojen hormonuna duyarlı ve duyarsız olarak iki farklı grupta sınıflandırırken, günümüzde bu sınıflandırma değişikliğe uğramış ve meme kanserinin, kanser hücrelerinin yüzeylerinde taşıdığı veya taşımadığı reseptörlere, yani biyolojik özelliklerine göre 4 ana türde olduğu tespit edilmiştir.

  • Luminal A türü: Östrojen hormonuna duyarlı tümörler (ER pozitif)
  • Luminal B türü: Östrojen hormonuna kısmi duyarlı ve/veya Her2 reseptörü bulunan tümörler (Her2 pozitif)
  • Her2 pozitif: Östrojene duyarsız Her2 reseptörü barındıran tümörler
  • Üçlü negatif (bazal tip): Östrojen hormonu ve Her2 reseptörü barındırmayan tümörler

2016 senesinde Nature dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, üçlü negatif meme kanserli bireylerde prolaktin isimli hormonun hücre yüzeyinde yer alan reseptörü, hastaların yaşam sürelerinin artmasında ve yoğun tedavilere maruz kalmasının engellenmesinde önemli bir belirteç olabileceği düşünülmektedir. Bu araştırma, üçlü negatif meme kanserinin (triple negatif) de kendi içerisinde farklı özelliklere ait alt sınıflarının bulunduğunun bir kanıtıdır.

Meme kanseri için tanı yöntemleri

Doktorunuz öncelikle sizin ve ailenizin öyküsünü dinleyecektir. Sonrasında ise fiziki muayene yapılacaktır. Bunların ardından birtakım görüntüleme teknolojisine başvurulacaktır. Mamografi ve meme ultrasonografisi bu görüntüleme teknolojilerindendir. Duktoskopi ile meme ucundaki kanalın başlangıç noktasında fiberoptik sistemlerle ilerlenerek süt kanalları incelenebilmektedir. Duktografi (galaktografi) ile meme ucundan kontrast bir bileşen verilir ve görüntüleme yapılır. Manyetik rezonans (MR) da bu teknolojilerden bir tanesidir. Birçok kanser türünde olduğu gibi meme kanserinde de erken teşhis ve taramanın önemi oldukça fazladır.

Okumalısın :  Böbrek Kanseri Nedir?

Meme kanserinin tedavi yöntemleri

Tedavideki başarı şansı kanserin erken tespit edilmesi ile doğru orantılıdır. Erken evrede saptanan kanserde uygun tedavi yöntemleri uygulandığında sağ kalım oranı yükselmektedir. Meme kanserinin tedavisinde kullanılan en önemli teknik cerrahi operasyondur. Bu cerrahi tedavinin amacı kitlenin vücut dışına atılmasını sağlamaktır. Cerrahi tedavi dışındaki yöntemler ise tümörün tekrarını engellemek ve başka organlara yayılımını durdurmak amacıyla kullanılabilir.

Radyoterapi

Operasyonun ardından koltukaltı ve meme bölgesine yapılan radyoterapi ile olası kanserli hücrelerin öldürülmesi amaçlanır. Meme kanseri tedavisinde radyoterapinin cerrahi müdahalede ve tekrarlanma riski olan hastalarda memede kalan normal dokuyu muhafaza etmek amacıyla yapılır. Ortaya çıkan teknolojik yenilikler ile beraber bu tedavi, bireylere konforlu bir hayat ve tedavi sürecinde mutlu edici neticeler sağlamaktadır. İleri evre kansere sahip bireylerde, kemikte kırık riskini ve ağrıyı azaltmak maksadıyla da kullanılabilmektedir. Bu tedaviye palyatif tedavi ismi verilmektedir.

Kemoterapi

Kemoterapinin meme kanserinde kullanılma amaçları, operasyondan önce tümörü küçültme amacıyla (neoadjuvan), operasyon sonrasında tümörün tekrarlama riskini minimal seviyeye indirmek için (adjuvan) veya ileri seviye hastalıkta (metastaz yapan) yaşam süresini ve kalitesini yükseltmek olarak sıralanabilir. Kemoterapi protokolü genellikle iki veya üç ilacın belirli yönergelerle verilmesi şeklindedir.

Akıllı İlaçlar

Meme kanseri hücrelerinde hücreye büyüme uyarısı verene reseptör olan HER2 için bu tür ilaçlar kullanılmaktadır. Bu grupta yer alan hastalarda kemoterapi ve hormonal tedaviler tek başlarında yeterince efektif olmayabilirler. Bahsi geçen algaçları engellemeye yönelik üretilen ve geliştirilen Perjeta, Tykerb, Herceptin gibi akıllı ilaçlar uygulanan tedavinin efektifliğini yükseltmektedir.

Hormonal Tedavi

Hormon tedavisinin amacı, östrojen ve progesteron hormonuna duyarlı olan kanser çeşitlerinde östrojenin etkisini azaltarak kanserli hücrelerin artmasına ve gelişmesine engel olmaktır. Hormonal tedaviler de hastalığı uygun olan bireylerde akıllı ilaçlar ve kemoterapi kadar etkindir. Hastaların yaklaşık yüzde 70’ini hormon reseptör pozitifini oluşturmaktadır. Bu kişilerde hormonal tedavi bireylerin de durumuna göre uygulanabilmektedir. Hormonal tedaviler sınıflandırmada yer alan Luminal A ve B tiplerinde östrojen, progesteron hormonu reseptörleri pozitif tiplerde uygulanabilir.

Mastektomi

Kanserli hücreler ile beraber memenin tamamen alınması operasyonudur. Hastaya kendi dokularıyla ya da silikon protezden yeni meme yapılabiliniyor.

Cilt koruyucu mastektomi

Mastektomiye benzer şekilde meme dokusu çıkarılmaktadır ancak farklı olarak meme derisi korunmaktadır. Çıkarılan doku yerine protez yerleştirilmektedir ve daha estetik bir görünüm sağlanmaktadır. Uzmanlar risk azaltıcı meme kanseri operasyonları için kullanılabilmektedir.

Meme koruyucu ameliyat

Kitlenin, etrafındaki bir miktar normal meme dokusu ile beraber alındığı operasyondur. Bu operasyonun iki adet amacı bulunmaktadır. İlk olarak meme yerinde bırakılarak estetik anlamda bir bozulma olmamaktır. İkinci olarak iste hastanın mental ve fiziki açıdan psikolojisinin minimal düzeyde etkilenmesini sağlamaktır. Bu ameliyatlardan sonra yaklaşık olarak 1-2 ay süren bir radyoterapi seansı uygulanabilir.

Son yıllarda erken evrede tespit edilen meme kanserinin tedavisinde büyük gelişmeler yaşandı. Birçok vakada yapılan istatistiklere göre meme koruyucu operasyon uygulanan hastalarla mastektomi yapılan hastaların sağkalım oranlarının birbirine yakın olduğu ortaya çıktı. Günümüzde meme kanserinin ameliyatlarında bazı tıbbi koşullar hariç memenin tamamen alınması gerekmiyor. Bu da hastaların ruhsal sağlığının minimal etkilenmesini sağlıyor. Eğer memenin tamamen alınması gerekirse de cerrahlar onun yerine doğal görünümlü memeler oluşturulabiliyor.

Memede sertlik veya yukarı sayılan belirtilerden taşıyan hastalar, önceki tetkikleri normal olsalar ve sonuçlarında anormallik olmasalar bile zaman kaybetmeden doktora başvurmaları gerekmektedir.

 

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu