Editör SeçimiKanser Türleri

Ağız Kanseri Nedir?

Kanser bir organ ya da dokudaki hücrelerin kontrolsüz olarak çoğalmasıyla ortaya çıkan hastalıktır. Ağız kanseri ise dil, dudak, sert damak, ağız tabanı, retromolar bölge (20 yaş dişi bölgesi) ve bukkal mukoza yani yanak bölgesinde ortaya çıkan oluşumlardır. Bu kanserlerin birbirinden farklı özellikleri bulunduğu gibi genel anlamda agresif kanserler olarak nitelenmektedirler. Ağız kanserinin bir diğer ismi ise oral kavite kanserleridir.

Ağız Kanseri Nedir?

Ağız bölgesindeki herhangi bir alanda ortaya çıkan anormal hücre büyümesi ve kontrolsüz çoğalmalar kanser oluşumunu sağlar. Ağız kanserlerinde tedavideki başarı oranının yüksek tutulması için kanserin erken evrede tespiti önemlidir. Bunun yanında bu alanda ortaya çıkan kanserlerde cerrahi tedavi öne çıkmaktadır. Bazı vakalarda ise cerrahi tedaviye ek olarak kemoterapi uygulaması yapılabilir. Oral bölgede yer alan bir kanserde tedavi yapılırken boyun diseksiyonu yapılması gerekli görülmektedir.

Risk Faktörleri

Ağız kanserinde risk artışı uzun süre boyunca tütün ve ürünlerini kullanan kimselerde daha fazla olarak görülür. Bununla beraber ağız kanserine yakalanan kişilerin birçoğunda tütün kullanımı görülmektedir. Bu noktada tütün kullanım miktarı ve süresi arttıkça oral kavite kanserlerine yakalanma riski de doğrusal olarak artış gösterir. Yoğun miktarda alkol tüketmek, güneş ışığına aşırı derecede maruz kalmak, yaş olarak 40’tan fazla olmak ve obezite meyili de ağız kanserleri riskini arttıran diğer faktörlerdir. Bununla beraber öyküsünde baş ve boyun kanseri olan kişilerin alkol ve tütün ürünleri kullanımına devam etmeleri dahilinde ağız kanserine yakalanma riskleri de artmaktadır. Aşağıda sıralanan maddeler de ağız kanserini tetikleyebilecek ve riski arttıran faktörler arasında yer almaktadır.

  • HPV enfeksiyonu
  • Ultraviyole (UV) ışınlar
  • Kötü beslenme alışkanlığı
  • Bağışıklık sisteminin düşüklüğü
  • Graft-versus-host hastalığı ya da fanconi anemisi gibi sağlık problemleri barındırmak
  • Kötü ağız bakımı ve hijyeni

Ağız kanserine sahip olan bireylerin gırtlak, yemek borusu ya da akciğer kanserine yakalanma riski daha fazla olmaktadır.

Ağız Kanseri ve HPV

İnsan papilloma virüsü (human papilloma virus) olarak isimlendirilen HPV insanların birçoğunun hayatlarında enfeksiyon olarak aldığı bir virüstür. Etki bölgesi olarak deri ve vücudun farklı bölgelerini kapsayan nemli membranlar sayılabilir. Etkilenen bölgeler arasında ağız ve yutak, anüs, rahim ağzı, vajina ile vulva yer alır.

HPV’nin birçok alt tipi bulunmakla beraber bazı türleri kanser dışı lezyonlarla bağlantılıdır. Geri kalanların ise kanser hastalığının oluşum sebepleri arasında yer aldığı bilinmektedir. Vakaların birçoğu belirti göstermeden enfekte olmaktadır. Bu virüs uzun süre boyunca inaktif durumda semptomsuz bir şekilde davranabilir. Bunun dışında bazı vakalarda insanlar bu enfeksiyondan haberdar olmayabilirler. Sonuç olarak da kansere dönüşme olasılığı minimal durumda kalır.

Okumalısın :  Mesane Kanseri Nedir?

HPV için güncel koşullarda pratikte uygulanan bir kan testi bulunmamakla beraber kontroller ya da şüpheli durumlarda biyopsi uygulanarak tespiti yapılabilir.

Ağız Kanseri Türleri

Ağız kanserlerinde kanserin türleri tümörün meydana geldiği ve büyümeye başadığı hücrenin tipine göre kategorize edilmektedir. Ağız kanserinde görülen en yaygın tür skuamöz hücrelerde meydana gelen skuamöz hücreli karsinomdur. Ağız kanserinde görülen daha az yaygın türler ise aşağıda sıralanamıştır.

  • Tükürük bezinin içerisinde oluşan adenokarsinom
  • Kemik, kas, kıkırdak ya da diğer hücrelerdeki anormalliklerden meydana gelen sarkom
  • Cilt pigmenti veya rengi (melanositler) üreten hücrelerde kanserin başladığı oral malign melanom
  • Genel olarak lenf bezlerinde yer alan hücrelerden gelişen lenfoma

Bir diğer yandan ağız yani oral kavite kanserleri “baş ve boyun kanserleri” çatısı altında bulunan bir kanser çeşididir. Baş ve boyun kanserleri aşağıda maddeler halinde yer almaktadır.

  • Gırtlak kanseri
  • Nazofarenks kanseri
  • Orofarenks kanseri
  • Hipofarenks kanseri
  • Tiroid bezi kanseri
  • Burun ve sinüs tümörleri
  • Yemek borusu kanseri

Ağız Kanseri Belirtileri

Bütün kanser türlerinde olduğu gibi hastalığın erken evrede saptanması durumunda tedavilerin başarı şansı çok daha yüksek olmaktadır. Bununla beraber kanser hastalığında görülen belirtilerin belirli bir sürenin üzerinde olması halinde mutlaka doktora başvurulması elzemdir. Ağız kanserinde yer alan belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilir.

  • Ağızda ya da dudakta iyileşmeyen yara
  • Ağızda bulunan yumru veya şişlik
  • Ağızda bulunan beyaz ya da kırmızı renkli yamalar
  • Ağzın içinde rengi solan ve bu şekilde kalan bir alan
  • Yanaklarda kalınlaşma ya da yumru yapısı
  • Uzun süredir iyileşmeyen boğaz ağrısı
  • Ses kısılması
  • Ağız kokusu
  • Çiğneme veya yutma problemi
  • Çeneyi ve dili hareket ettirememe problemi
  • Dilde veya ağzın bir bölgesinde uyuşma
  • Dişlerin etrafında ve çenede duyulan ağrı
  • Sebebi belli kilo kaybı
  • Sürekli boğaza bir şey takıldığını hissetmek

Ağız Kanserinin Teşhisi

Kanserin teşhis kısmı fiziksel muayene süreci ile başlar. Ayrıca semptomun olmaması durumunda ise rutin bir diş hekimi muayenesinde ağızda anormal bir doku değişimi fark edilebilmektedir. Bu noktada herhangi bir kitle ya da yumru hissedilebilmektedir. Lezyona bağlı olarak yapılan doğrudan müdahele veya şüpheli bölgeye yapılan biyopsi ile teşhis konulabilmektedir. Teşhisin konulmasından sonra ise doktor ağız kanserinin ne kadar uzağa yayıldığına ve agresifliğine dair bilgi edinmek için birtakım testler isteyebilir. Bu testlerle kansere ait boyut, yayılım gibi özellikler saptanacaktır ve tedavi planlaması buna göre şekillenecektir.

  • Baş ve boynun MRI taraması
  • Lenf düğümlerinde kanseri aramak için göğüs BT taraması
  • Vücudun diğer bölgelerinde kanser aramak için Pozitron Emisyon Tomografisi (PET) taraması
  • Doktor, ucunda küçük bir kamera bulunan bir tüpü boğazdan aşağı kaydırarak gırtlak, yemek borusu ve akciğerlere de bakabilir.
Okumalısın :  Brakiterapi Nedir?

Dikkat edilmesi gereken bir başka nokta; baş boyun kanserlerinin multisentrik yani aynı anda yada kısa aralıklarla birkaç yerde bulunma olasılığı yüsektir, muayene ederken gözönünde bulundurulmalıdır. Aynı şekilde yemek borusunun veya midenin yassı hücreli karsinomuna sahip bireylerin başka bir baş boyun kanseri açısından araştırılması  gerekmektedir.

Ağız Kanseri Tedavisi

Kanser hastalıklarında tedavi uygulaması bireyin genel sağlık koşuluna, tümörün başladığı bölgeye ve tümörün bulunduğu evreye göre farklılık göstermektedir. Ana tedavi yöntemleri cerrahi veya radyoterapidir. Hastalığı kür etmek kadar hastanın hayat kalitesi de önemli olduğu için son yıllarda teknolojinin de gelişmesi ile radyoterapi daha ön plana çıkmıştır. Eğer tümör küçük bir cerrahi eksizyon ile çıkartılabilecekse cerrahi tercih edilir. Teknolojinin gelişimi ile beraber ağız kanseri hastalığında robotik cerrahi yöntemi kullanılabilmektedir. Ancak hastanın kozmetik görüntüsünü ve/veya fonksiyonlarını bozacak cerrahilerden kaçınılması gerekmektedir, böyle durumlarda radyoterapi daha iyi bir seçenektir.  Erken evre, lokalize dediğimiz yayılmamış kenserler tek başına cerrahi veya tek başına radyoterapi ile birlikte tedavi edilebilir. Ancak daha ilerlemiş kanserlerde radyoterapinin etkinliğini artırmak ve tümörün vücudun başka yerlere gitmesini engellemek amacıyla radyoterapiye kemoterapi de eşlik eder.  Radyoterapigenel olarak fraksiyone yani seanslara bölünmüş olarak verilir ve genel olarak 6-7 hafta sürer. Ciltte kızarıklık, yutma güçlüğü, ağız içinde mukozit dediğimiz iltihaplanmalara sebep olabilir, ancak bu yan etkiler büyük oranda geçicidir. Baş boyun kanserlerinin radyoterapisinin de cerrahisinin de bu grup kanserlerde tecrübesi olan ellerde yapılması gerekmektedir.

Tedavi sonrası da rehabilitasyon önemli bir konudur. Ağız kanserleri çiğneme, yutma, konuşma gibi  birçok önemli fonksiyonu barındırdığı ve kozmetik açıdan da çok önemli olduğu için tedavi sonrası dönem en az tedavi süreci kadar önemlidir ve tecrübeli bir ekip tarafınan yönetilmesi gerekir.

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu